Bóng xé nhành dâu

Học thuật
Thân thiện
Định nghĩa
  1. Thành ngữ:
    • Chỉ cảnh mặt trời sắp lặn, ánh nắng chiếu xiên qua cành dâu: Hình ảnh này gợi tả thời điểm chiều tà, khi mặt trời ở vị trí thấp, ánh sáng yếu ớt và nghiêng xế.
    • Chỉ tuổi già, cuộc đời đã về chiều: Dùng để ví von tuổi tác cao, sức khỏe đã suy yếu, cuộc đời đã bước vào giai đoạn cuối, giống như ngày sắp tàn.
Ví dụ sử dụng
  • Thành ngữ:
    • "Mẹ già bóng xế nhành dâu / Phòng khi sốt ruột váng đầu cậy ai." (Trích truyện thơ Nôm Phan Trần)
    • "Tuổi già bóng xế nhành dâu / Sớm xem tối xét ai hầu cho cha?" (Trích truyện thơ Nôm Lục Vân Tiên)
    • Ông cụ đã ở vào cái tuổi "bóng xế nhành dâu", cần sự chăm sóc của con cháu.
Các cách sử dụng nâng cao
  • "Bóng xế nhành dâu" thường được dùng trong văn chương, thơ ca cổ điển và truyện Nôm để diễn tả một cách hình tượng và đầy cảm xúc về tuổi già.
  • Thành ngữ này mang sắc thái trang trọng, có tính văn học cao, ít dùng trong ngôn ngữ giao tiếp hàng ngày thông thường.
Biến thể và từ gần giống
  • Bóng xế: Ánh mặt trời chiều tà. (Ví dụ: )
  • Tuổi xế chiều: Tuổi già. (Ví dụ: )
  • Chiều tà: Buổi chiều muộn, thường gợi cảm giác buồn hoặc kết thúc.
Từ đồng nghĩa
  • Tuổi già: Giai đoạn cuối của đời người.
  • Tuổi hạc: Cách nói ví von chỉ tuổi già, sống lâu (hạc tượng trưng cho sự trường thọ).
  • Xế bóng: (Cách nói ngắn gọn hơn) Chỉ thời gian chiều tà hoặc tuổi già.
Thành ngữ liên quan
  • Gà cùng một mẹ: Chỉ những người cùng hoàn cảnh khó khăn, cùng chung số phận (không liên quan trực tiếp về nghĩa, nhưng cùng là thành ngữ trong kho tàng văn học dân gian).
  • Cây cao bóng cả: Chỉ người có địa vị, uy tín lớn, có thể che chở cho người khác (tạo sự tương phản về hình ảnh "bóng" với "bóng xế").
  1. Bóng mặt trời gác lại trên ngọn tang du (dâu), tức cảnh trời chiều, chỉ tuổi già
  2. Đỗ Phủ (Đường):
  3. ế ế tang du nhật
  4. Chiếu ngã chinh y thường. (Mặt trời chiều mờ mờ
  5. Chiếu vạt chinh y của ta). Phan Trần:
  6. Mẹ già bóng xế nhành dâu
  7. Phòng khi sốt ruột váng đầu cậy ai. Vân Tiên:
  8. Tuổi già bóng xế nhành dâu
  9. Sớm xem tối xét ai hầu cho cha ?